Oficjalną walutą Chin jest juan chiński, znany również jako renminbi, oznaczany międzynarodowym kodem CNY. Jeden juan dzieli się na 10 jiao oraz 100 fenów.
Chiny, jako jedna z największych gospodarek świata, przyciągają uwagę zarówno inwestorów, jak i turystów. Jednym z najważniejszych aspektów podróży i inwestycji jest znajomość lokalnej waluty. W przypadku Chin mówimy o juanie chińskim. Jest to waluta, która nie tylko odgrywa ważną rolę w handlu międzynarodowym, ale również w gospodarce wewnętrznej tego kraju. Warto bliżej przyjrzeć się temu, jaka jest historia juana chińskiego, jego struktura oraz jakie ma znaczenie na arenie międzynarodowej.
Historia juana chińskiego
Historia tego, jak kształtowała się w Chinach waluta, sięga czasów starożytnych, jednak współczesny juan chiński (renminbi) został wprowadzony w 1948 roku. Był to okres tuż przed utworzeniem Chińskiej Republiki Ludowej. Wprowadzenie tej waluty miało na celu ustabilizowanie gospodarki po latach konfliktów i chaosu. Znaczenie juana rosło wraz z rozwojem gospodarczym kraju.
Początkowo juan miał charakter lokalny, lecz z czasem jego znaczenie zaczęło wykraczać poza granice Chin. Współczesne Chiny dzięki silnej ekonomii i rosnącemu wpływowi na światowej scenie finansowej spowodowały, że juan stał się jedną z globalnych walut rezerwowych. Na przestrzeni lat chiński juan przeszedł wiele reform, które miały na celu jego dostosowanie do zmieniającej się sytuacji gospodarczej i politycznej. Początkowo jego kurs był sztywno ustalany przez rząd, ale z czasem wprowadzano elementy liberalizacji. Mimo to, chiński bank centralny wciąż ma znaczną kontrolę nad jego wartością. Obecnie juan jest używany nie tylko w Chinach, ale także nieoficjalnie w regionach i krajach takich jak Specjalny Region Administracyjny Makau, Hongkong, Laos, Kambodża, Nepal, Zimbabwe i Mjanma. W Makau oficjalną walutą pozostaje pataca (MOP), a w Hongkongu dolar hongkoński (HKD), chociaż juan jest tam powszechnie akceptowany w wielu transakcjach gotówkowych.
Nominały i podział waluty Chin
Juan chiński dzieli się na mniejsze jednostki, co jest powszechną praktyką w wielu walutach na całym świecie. Jeden juan dzieli się na 10 jiao, a jeden jiao na 10 fenów. Ta struktura pozwala na dokładne określenie wartości produktów i usług. Chociaż fen jest najmniejszą jednostką, to w praktyce jest rzadko używany w codziennych transakcjach. Jiao natomiast są powszechnie używane, zwłaszcza w mniejszych zakupach. Takie rozbicie na jednostki pozwala na większą precyzję w handlu detalicznym.
W obiegu funkcjonują nie tylko banknoty, ale także monety. Spotkamy monety o nominałach 1, 2 i 5 fenów, 1 i 5 jiao oraz 1 juan. Moneta 1 juan jest szczególnie często używana w codziennych płatnościach, zwłaszcza w komunikacji miejskiej czy automatach sprzedających. Monety uzupełniają system banknotów i ułatwiają rozliczanie drobnych kwot.
Warto również wspomnieć o różnorodności nominałów występujących w postaci banknotów. Najbardziej popularne są banknoty o nominałach 1, 5, 10, 20, 50 i 100 juanów. Co ciekawe, na każdym z nich znajduje się wizerunek Mao Zedonga, co podkreśla znaczenie tej postaci w historii Chin. Ta różnorodność nominałów ułatwia dokonywanie transakcji zarówno na większe, jak i mniejsze kwoty, co jest szczególnie ważne w dynamicznie rozwijającym się rynku chińskim.
Na odwrocie chińskich banknotów znajdują się charakterystyczne krajobrazy i budowle, które symbolizują różne regiony kraju. Banknot 1 CNY przedstawia Jezioro Zachodnie w Hangzhou, 5 CNY – Górę Tai w prowincji Shandong, 10 CNY – Trzy Przełomy Jangcy. Na 20 CNY widnieje widok rzeki Li w Guilin, na 50 CNY – pałac Potala w Tybecie, natomiast rewers 100 CNY pokazuje Wielką Halę Ludową w Pekinie. Dzięki temu chińska waluta jest też swego rodzaju „wizytówką” najważniejszych miejsc w kraju.
W języku potocznym Chińczycy rzadko mówią „yuan”. Na co dzień juan nazywany jest „kuai” (czyli „kawałek”), a jiao określa się słowem „mao” (włos). Te określenia usłyszysz w sklepach, na targach czy w taksówce zdecydowanie częściej niż oficjalne nazwy jednostek. Na rynkach międzynarodowych, przez charakterystyczny czerwony kolor banknotów, na chińską walutę nieformalnie mówi się też „czerwone” – w analogii do amerykańskich „zielonych”.
Międzynarodowe symbole i zastosowanie juana
Międzynarodowy symbol juana to CNY, co jest skrótem od chińskiego yuana. Alternatywnie, używa się również skrótu RMB, co oznacza renminbi, czyli „walutę ludową”. Dla chińskiego juana istnieje również podział na onshore renminbi (CNY) i offshore renminbi (CNH), co odzwierciedla jego funkcjonowanie na rynku wewnętrznym i zewnętrznym. Rynek zewnętrzny chińskiej waluty rozwija się nie tylko w Hongkongu, ale także na Tajwanie, gdzie stosuje się oznaczenie CNT, oraz w Singapurze, gdzie używa się skrótu CNS. To rozróżnienie jest istotne dla inwestorów, którzy muszą być świadomi różnic w regulacjach i kursach między tymi różnymi rynkami.
Chiński juan jest częścią koszyka walut rezerwowych Międzynarodowego Funduszu Walutowego, co podkreśla jego znaczenie na arenie międzynarodowej. Po ostatniej aktualizacji udziału w koszyku SDR w 2022 roku, udział renminbi wynosi 12,28 procent. Wzrost popularności juana na rynkach międzynarodowych jest efektem strategicznego podejścia Chin do promowania swojej waluty na świecie. Juan jest szeroko używany w handlu międzynarodowym, szczególnie w transakcjach z krajami azjatyckimi, a także coraz częściej w rozliczeniach z partnerami z Europy.
Kurs juana i kontrola rządu
Stabilność juana chińskiego jest ważnym elementem polityki gospodarczej Chin. Kurs tej waluty jest często postrzegany jako jeden z bardziej stabilnych na świecie, ponieważ państwo stosuje system zarządzanego kursu płynnego. Ludowy Bank Chin wyznacza dzienny kurs odniesienia wobec dolara amerykańskiego, a następnie dopuszcza zmiany kursu w określonym paśmie wahań.
Dzięki temu kurs wymiany juana chińskiego wobec złotego utrzymuje się zazwyczaj w dość wąskim przedziale. Obecnie 1 CNY to około 0,55 zł, choć faktyczny kurs zależy od bieżącej sytuacji na rynku Forex oraz marży stosowanej przez banki i kantory. Dla eksporterów i importerów oznacza to większą przewidywalność kosztów, a dla inwestorów – niższe ryzyko nagłych zawirowań przy większych transakcjach.
W 2020 roku Ludowy Bank Chin uruchomił własną walutę cyfrową banku centralnego, zwaną cyfrowym juanem (e-CNY). To oficjalna, elektroniczna forma renminbi, emitowana bezpośrednio przez bank centralny, testowana najpierw w wybranych miastach, a następnie stopniowo udostępniana szerszej grupie użytkowników. W odróżnieniu od kryptowalut e-CNY ma pełne pokrycie w państwowym systemie finansowym i jest elementem szerszej strategii cyfryzacji płatności w Chinach.
Jaką walutę zabrać do Chin i jak płacić na miejscu?
Planując podróż do Azji, warto wiedzieć, jaka obowiązuje w Chinach waluta i jak przygotować się do płatności na miejscu. Dla turystów z Polski najwygodniejszym rozwiązaniem jest zakup juanów (CNY) jeszcze przed wyjazdem, w sprawdzonym kantorze lub banku. Unikniesz w ten sposób podwójnego przewalutowania i stresu związanego z poszukiwaniem punktów wymiany tuż po przylocie.
Jeśli nie masz dostępu do juanów w Polsce, rozsądną alternatywą jest zabranie dolarów amerykańskich (USD) lub euro (EUR). Te waluty można bez większego problemu wymienić na miejscu w oddziałach największych chińskich banków, w tym Bank of China. W mniejszych kantorach mogą być akceptowane głównie dolary, dlatego lepiej mieć przy sobie właśnie USD, jeśli planujesz dłuższą podróż po kraju.
W większych miastach działa rozbudowana sieć bankomatów, w których można wypłacić gotówkę kartą debetową lub kredytową. Należy jednak liczyć się z ograniczeniami – typowy limit pojedynczej wypłaty wynosi zwykle od 2000 do 5000 RMB na jedną transakcję. Przy większych kwotach trzeba więc wykonywać kilka wypłat z rzędu, co może generować dodatkowe prowizje po stronie banku wydającego kartę.
W hotelach, centrach handlowych, nowoczesnych supermarketach i wielu punktach usługowych w dużych miastach zapłacisz kartą. Im dalej jednak od głównych metropolii, tym bardziej oczywiste staje się, że na prowincji króluje gotówka. W małych sklepach, lokalnych restauracjach czy na targach kartą często nie zapłacisz w ogóle. Dlatego przy wyjazdach poza największe miasta najlepiej mieć przy sobie zapas juanów w banknotach i monetach, aby swobodnie regulować nawet drobne płatności.
Co warto zapamietać?:
- Juan chiński, znany również jako renminbi, został wprowadzony w 1948 roku, a jego znaczenie wzrosło wraz z rozwojem gospodarczym Chin, stając się jedną z globalnych walut rezerwowych.
- Struktura juana obejmuje jednostki jiao i fen, przy czym jeden juan dzieli się na 10 jiao, a jeden jiao na 10 fenów; banknoty występują w nominałach od 1 do 100 juanów, a na każdym z nich widnieje wizerunek Mao Zedonga.
- Międzynarodowy symbol juana to CNY, a także RMB; istnieje podział na onshore renminbi (CNY) i offshore renminbi (CNH), a na rynkach poza Chinami kontynentalnymi funkcjonują też oznaczenia CNT (Tajwan) i CNS (Singapur).
- Chiński juan jest częścią koszyka walut rezerwowych Międzynarodowego Funduszu Walutowego, z udziałem na poziomie 12,28%, a jego rola rośnie wraz z gospodarką Chin.
- Stabilność kursu juana wynika z zarządzanego systemu kursowego oraz aktywnej polityki Ludowego Banku Chin; kurs wobec złotego oscyluje obecnie w okolicach 0,55 zł za 1 CNY.
