Kim był święty Szymon? Historia i znaczenie

Czego patronem jest św Szymon? Zależy, o którego świętego pytasz. Imię to nosi kilku ważnych świętych, a każdy z nich ma inne patronaty. Święty Szymon Apostoł (Gorliwy, Kananejczyk) jest czczony jako patron m.in. drwali, pracowników leśnych, spawaczy, farbiarzy, garncarzy, garbarzy oraz diecezji siedleckiej. Święty Szymon z Lipnicy jest natomiast patronem Krakowa, studentów, kaznodziejów oraz osób dotkniętych ubóstwem, chorobą i niesprawiedliwością społeczną.

Święty Szymon Apostoł (Gorliwy) jest patronem drwali, spawaczy, farbiarzy, garncarzy, garbarzy oraz diecezji siedleckiej. Z kolei polski święty, Szymon z Lipnicy, to patron Krakowa, studentów i kaznodziejów.

Czego patronem jest św Szymon?

Pytanie czego patronem jest św szymon nie ma jednej odpowiedzi, bo w tradycji Kościoła czcimy kilku świętych o tym imieniu. Najczęściej chodzi o św. Szymona Apostoła zwanego Gorliwym (lub Kananejczykiem) albo o św. Szymona z Lipnicy.

W skrócie ich patronaty wyglądają tak:

• św. Szymon Apostoł (Gorliwy) – patron farbiarzy, garncarzy, garbarzy, spawaczy, drwali, pracowników leśnych oraz diecezji siedleckiej,
• św. Szymon z Lipnicy – patron Krakowa, studentów, kaznodziejów oraz osób doświadczających ubóstwa, chorób i niesprawiedliwości społecznej,
• św. Szymon Stock – patron karmelitów i osób noszących szkaplerz,
• św. Symeon (Szymon) Słupnik – patron pustelników i ascetów,
• św. Szymon Piotr – pierwszy papież, patron rybaków i wielu środowisk związanych z Kościołem.

Żeby dobrze odpowiedzieć na pytanie o patronat, trzeba więc najpierw ustalić, o którego świętego Szymona chodzi. Najczęściej w modlitwach wzywa się apostoła Szymona Gorliwego oraz Szymona z Lipnicy – na nich skupimy się najbardziej.

Święty Szymon Apostoł (Gorliwy) – kim jest?

Święty Szymon Apostoł należy do grona Dwunastu, czyli najbliższych uczniów Jezusa. Ewangelie wymieniają go w katalogach apostołów, ale nie przekazują żadnych jego wypowiedzi ani osobnych scen. Z tego powodu bywa nazywany jednym z najbardziej „ukrytych” apostołów.

W Nowym Testamencie pojawia się z przydomkiem „Kananejczyk” (u Mateusza i Marka) lub „Zelota” – „Gorliwy” (u Łukasza i w Dziejach Apostolskich). Nie chodzi tu o pochodzenie z Kany czy z kraju Kanaan, ale o określenie temperamentu – człowieka bardzo żarliwego, oddanego sprawom Bożym.

Tradycja podaje, że po Zesłaniu Ducha Świętego głosił Ewangelię w wielu krajach. Najczęściej wymienia się Egipt, Mezopotamię oraz Persję, gdzie miał współpracować ze św. Judą Tadeuszem. Według wczesnych martyrologiów obaj ponieśli tam śmierć męczeńską.

Patronat św. Szymona Apostoła (Gorliwego)

Z odpowiedzią na pytanie czego patronem jest św szymon w odniesieniu do apostoła Gorliwego sprawa jest stosunkowo jasna. W tradycji łacińskiej przypisuje mu się opiekę nad kilkoma zawodami i wspólnotami.

Święty Szymon Apostoł jest patronem:

• farbiarzy – ze względu na skojarzenie z obróbką tkanin i barwieniem,
• garncarzy – rzemieślników formujących naczynia z gliny,
• garbarzy – zajmujących się wyprawianiem skór,
• spawaczy – pracujących z metalem i wysoką temperaturą,
• drwali i pracowników leśnych – ludzi związanych z wycinką i obróbką drewna,
• diecezji siedleckiej – gdzie czczony jest szczególnie jako apostoł i męczennik.

W pobożności ludowej w różnych krajach św. Szymon Gorliwy bywa również przyzywany jako orędownik w sprawach trudnych i po ludzku beznadziejnych. Dzieje się to często w łączności ze św. Judą Tadeuszem, z którym ma wspólne wspomnienie liturgiczne 28 października.

W niektórych regionach uznaje się go także za patrona ludzi walczących z duchowym zniechęceniem – ze względu na jego przydomek „Gorliwy” i przykład wiernej służby aż do męczeństwa.

Atrybuty św. Szymona Apostoła w sztuce

Żeby rozpoznać, którego św. Szymona widzimy na obrazie czy rzeźbie, warto zwrócić uwagę na jego atrybuty. W przypadku Szymona Gorliwego są one mocno związane z tradycją o jego męczeństwie i patronatach.

Najczęściej pojawiają się:

• drewniana piła – nawiązuje do przekazu, według którego apostoł miał zostać rozcięty takim narzędziem w Persji,
• topór – asocjowany z pracą drwala i wycinką drewna, ale także z przemocą, która mogła towarzyszyć jego męczeństwu,
• włócznia – inne podanie mówi o zadaniu mu śmierci przy użyciu broni drzewcowej,
• księga lub zwój – symbol głoszenia Ewangelii i nauczania apostolskiego,
• kotwica – znak nadziei i wytrwałości, pojawia się zwłaszcza w sztuce zachodniej,
• palma męczeńska – ogólny znak zwycięstwa świętego nad śmiercią dzięki wierności Chrystusowi.

W sztuce wschodniej św. Szymon przedstawiany jest zwykle jako starszy mężczyzna z krótszą brodą i zwojem w ręku. W sztuce zachodniej częściej ma piłę, topór lub włócznię, dzięki którym od razu widać związek z jego męczeństwem i patronatem nad określonymi zawodami.

Święty Szymon z Lipnicy – polski patron Krakowa i studentów

Święty Szymon z Lipnicy żył w XV wieku i jest jednym z najbardziej znanych polskich bernardynów. Urodził się około 1438–1440 roku w Lipnicy Murowanej koło Bochni, w rodzinie piekarza o imieniu Grzegorz. Od dziecka wyróżniał się pobożnością oraz szczególną czcią dla Matki Bożej.

Najpierw uczył się w szkole parafialnej, a około 1454 roku rozpoczął studia w Akademii Krakowskiej. Ukończył wydział sztuk wyzwolonych ze stopniem bakałarza, czyli odpowiednikiem dzisiejszego licencjatu. Wydawało się, że czeka go kariera naukowa, ale obrał inną drogę.

Pod wielkim wrażeniem kazań św. Jana Kapistrana, który w latach 1453–1454 głosił w Krakowie rekolekcje pokutne, Szymon wstąpił do nowego wówczas w Polsce zakonu braci mniejszych obserwantów, nazywanych u nas bernardynami. Zakon ten słynął z bardzo ubogiego i surowego stylu życia.

Po nowicjacie przyjął święcenia kapłańskie (około 1460 roku) i szybko stał się znanym kaznodzieją. Przez pewien czas był także gwardianem klasztoru w Tarnowie, ale najlepiej odnajdywał się w pracy kaznodziejskiej i posłudze w Krakowie.

Czego patronem jest św. Szymon z Lipnicy?

Jeśli ktoś pyta czego patronem jest św szymon i ma na myśli Szymona z Lipnicy, odpowiedź dotyczy głównie Polski i Kościoła krakowskiego. Ten święty ma wyraźnie określone patronaty.

Św. Szymon z Lipnicy jest patronem:

• miasta Krakowa – jako wybitny kaznodzieja i zakonnik związany przez większość życia z tym miastem,
• studentów – sam był żakiem Akademii Krakowskiej i pozostał bliski środowisku naukowemu,
• kaznodziejów – ze względu na niezwykły dar głoszenia Słowa Bożego,
• osób cierpiących z powodu ubóstwa, chorób i niesprawiedliwości społecznej – tak został przedstawiony w homilii kanonizacyjnej w 2007 roku,
• ludzi zaangażowanych w opiekę nad chorymi, szczególnie w czasie epidemii.

Jego życie zakończyło się w 1482 roku podczas zarazy dżumy w Krakowie. Nie uciekł z miasta, ale pozostał, żeby posługiwać chorym, odwiedzać ich w domach, spowiadać i przygotowywać na śmierć. Zaraził się podczas tej posługi i zmarł w wieku około 40 lat.

Święty Szymon z Lipnicy czczony jest w Polsce jako wzór kapłana, który nie opuszcza wiernych w czasie zagrożenia. To sprawia, że wielu ludzi modli się za jego wstawiennictwem w intencji lekarzy, pielęgniarek, wolontariuszy i kapelanów szpitalnych.

Dewiza „ora, labora, despera” – jak rozumiał ją św. Szymon z Lipnicy?

Znane powiedzenie „ora, labora, despera” – „módl się, pracuj i rozpaczaj” – zostało w tradycji związane właśnie ze św. Szymonem z Lipnicy. Nie chodzi tu o rozpacz w sensie utraty nadziei, ale o bardzo pokorne spojrzenie na własne siły.

Święty tłumaczył tę zasadę mniej więcej tak:

• „módl się” – bez modlitwy kaznodzieja nie będzie narzędziem Ducha Świętego,
• „pracuj” – trzeba rzetelnie przygotować się do głoszenia, studiować Pismo Święte i teologię,
• „rozpaczaj” – nie opierać się na sobie, ale do końca ufać Bożej Opatrzności, bo nawet najlepiej przygotowane kazanie nie nawróci nikogo bez łaski Bożej.

Ta dewiza dobrze pokazuje, dlaczego Szymon został patronem kaznodziejów i studentów. Łączy on w sobie solidną formację intelektualną z głęboką duchowością i pokorą wobec Boga.

Kanonizacja i wspomnienie liturgiczne św. Szymona z Lipnicy

Kult Szymona z Lipnicy rozwinął się bardzo szybko po jego śmierci. Już w końcu XV wieku notowano liczne uzdrowienia i łaski uzyskane za jego wstawiennictwem, w tym również przypadki powrotu do życia osób uznanych za zmarłe.

Oficjalnie został ogłoszony błogosławionym w 1685 roku. Dopiero jednak 3 czerwca 2007 roku papież Benedykt XVI dokonał jego kanonizacji, przedstawiając go Kościołowi jako aktualny wzór świętości.

W Kościele katolickim wspomnienie liturgiczne św. Szymona z Lipnicy obchodzone jest 18 lipca, czyli w rocznicę jego śmierci. W Krakowie i Lipnicy Murowanej dzień ten ma szczególnie uroczysty charakter.

Inni święci o imieniu Szymon – krótkie omówienie

Żeby artykuł naprawdę pomagał odpowiedzieć na pytanie czego patronem jest św szymon, warto znać także inne ważne postaci o tym imieniu. Ich patronaty są inne, ale często pojawiają się w rozmowach i w pobożności.

Święty Szymon Stock

Święty Szymon Stock był XIII‑wiecznym przełożonym zakonu karmelitów, związanym szczególnie z Anglią. Tradycja karmelitańska łączy z jego osobą rozpowszechnienie nabożeństwa szkaplerza karmelitańskiego – małego płóciennego znaku noszonego na szyi jako wyraz oddania się Matce Bożej.

W świadomości wiernych Szymon Stock jest:

• patronem karmelitów i karmelitanek,
• opiekunem osób, które noszą szkaplerz i oddają się w szczególną opiekę Maryi.

Historycy zwracają uwagę, że część przekazów o widzeniu Matki Bożej ze szkaplerzem ma charakter późnej tradycji, ale sam kult szkaplerza i związana z nim duchowość maryjna są mocno zakorzenione w życiu Kościoła.

Święty Symeon (Szymon) Słupnik

Święty Symeon Słupnik (często w języku polskim nazywany też Szymonem Słupnikiem) żył w V wieku na terenach dzisiejszej Syrii. Zasłynął skrajną ascezą – przez kilkadziesiąt lat mieszkał na szczycie wysokiego słupa, prowadząc życie modlitwy, postu i milczenia.

Do jego słupa przybywały setki pielgrzymów, prosząc o radę i modlitwę. W Kościele Wschodnim czczony jest jako patron pustelników, mnichów i osób wybierających surowe życie ascetyczne.

Ważne jest tu rozróżnienie: choć bywa nazywany po polsku „św. Szymon”, nie jest to ten sam święty, co Szymon Apostoł Gorliwy. To zupełnie inna postać, żyjąca w innym czasie, z innym powołaniem i patronatem.

Święty Szymon Piotr

Święty Szymon Piotr to apostoł znany wszystkim chrześcijanom jako św. Piotr. Jego pierwotne imię brzmiało właśnie Szymon, a imię „Piotr” nadał mu sam Jezus jako znak szczególnej misji – bycia „skałą” Kościoła.

Święty Piotr jest:

• pierwszym papieżem i fundamentem kolegium apostolskiego,
• patronem rybaków – był rybakiem na Jeziorze Galilejskim,
• patronem m.in. kowali, rzeźbiarzy oraz niektórych miast i diecezji,
• jednym z najważniejszych patronów Stolicy Apostolskiej.

Mimo że nosił imię Szymon, zwykle nie mówi się o nim po prostu „św. Szymon”, lecz „św. Piotr”. To rozróżnienie jest istotne, kiedy szukamy odpowiedzi na pytanie czego patronem jest św szymon, bo większość popularnych patronatów Piotra – jak choćby nad rybakami – nie odnosi się do Szymona Gorliwego, lecz właśnie do Szymona Piotra.

Fakt historyczny a tradycja – jak czytać opowieści o św. Szymonie?

W przypadku św. Szymona Apostoła i częściowo także Symeona Słupnika trzeba wyraźnie oddzielić to, co wiemy z Pisma Świętego i wczesnych źródeł, od tego, co pochodzi z późniejszej tradycji i legend hagiograficznych.

Do faktów historycznych należą m.in.:

• obecność Szymona Gorliwego w wykazach apostołów w czterech miejscach Nowego Testamentu,
• jego przydomek „Zelota” – Gorliwy w greckim tekście Ewangelii Łukasza i Dziejów Apostolskich,
• wspomnienie liturgiczne 28 października, celebrowane razem ze św. Judą Tadeuszem,
• istnienie wczesnych martyrologiów, które lokują jego męczeństwo w Persji.

Do sfery tradycji i opowieści należą natomiast:

• szczegółowe opisy sposobu męczeństwa – raz mowa o przepiłowaniu, innym razem o zadaniu śmierci włócznią lub maczugą,
• informacje o dokładnych trasach podróży misyjnych – od Egiptu aż po Brytanię,
• liczne legendy o cudach i sporach z magami perskimi.

Te opowieści mają często wymiar symboliczny i duchowy. Pokazują, jak pierwsi chrześcijanie rozumieli misję apostołów i jak chcieli podkreślić ich wierność. Gdy pytamy, czego patronem jest św szymon, sięgamy zarówno do tych wczesnych źródeł, jak i do wielowiekowego doświadczenia modlitwy Kościoła, który odkrywał z czasem szczególne obszary jego opieki.